Δευτέρα, 4 Φεβρουαρίου 2013

«Ο ξένος» - Albert Camus

Τούτη η νουβέλα είναι από τα πιο γνωστά έργα του γάλλου συγγραφέα (μαζί με την Πανούκλα και την Πτώση).

εκδ. Γράμματα (1990) - σελ. 123
μτφρ. Λίλα Παπαδούλη-Γκινάκα
πρωτ. L'etranger (1942)

Αλγέρι, γύρω στο 1940. Ο Μερσώ, υπάλληλος σε μια εταιρεία στην επαρχία ζει μια βαρετή ζωή, χωρίς κάτι το αξιοσημείωτο – όχι από αδυναμία ή λόγω κάποιου προβλήματος, αλλά επειδή απλώς αδιαφορεί. Αδιαφορεί σχεδόν για τα πάντα, τίποτα δεν του φαίνεται αρκετά ενδιαφέρον ώστε έστω να τον ενθουσιάσει λίγο ή έστω να του αποσπάσει την προσοχή. Η καθημερινότητα του κυλά εντελώς μηχανικά, θαρρείς και κάποιος τον έχει κουρδίσει για τις λειτουργίες που πρέπει να εκτελεί. Δέχεται τα πάντα, συμβιβάζεται με όλα, ακόμα και με αυτά που δεν του αρέσουν.
Και παρόλο που στη ζωή του αρχίζουν να συμβαίνουν συγκλονιστικά γεγονότα που ανατρέπουν αμετάκλητα την ύπαρξή του, εξακολουθεί να δείχνει παγερά αδιάφορος.

Στο ξεκίνημα κιόλας του έργου, ο ήρωας πληροφορείται τον θάνατο της μητέρας του. Νωχελικός και απαθής, ζητάει άδεια από τον διευθυντή του, και κατά την τελετή δεν χύνει ούτε δάκρυ. Τη Δευτέρα το πρωί, σαν να εκπλήρωσε κάποια τυπική του υποχρέωση, επέστρεψε, σαν να μην συνέβαινε τίποτα, στην δουλειά του και στην καθημερινότητά του.

Ο Μερσώ στην πραγματικότητα δεν κάνει επιλογές. Του προτείνουν κάτι, το δέχεται ή όχι - έτσι, απλά, χωρίς ιδιαίτερη σκέψη - τον ρωτούν κάτι, απαντά σχεδόν πάντα μονολεκτικά, η φίλη τού τον ρωτά αν την αγαπά, απαντά ένα ξερό όχι, του λέει να παντρευτούν και απλώς δέχεται.


Η νουβέλα χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύ δυνατό. Ο Μερσώ μας αφηγείται τα συγκλονιστικά γεγονότα που του συνέβησαν, μέσα από τα οποία βλέπουμε τη γενικότερη στάση του προς την ζωή. Απαθής, αδρανής, αδιάφορος για το οτιδήποτε, λιγομίλητος επειδή συνήθως "δεν έχει κάτι να πει", απαντά σε όλους με μια ωμή ευθύτητα, εκφράζει πάντα αυτό που αισθάνεται (συνήθως αδιαφορία) χωρίς να ωραιοποιεί τα αισθήματά του.

Το δεύτερο μέρος είναι πιο αδύναμο. Περισσότερος ένας εσωτερικός μονόλογος, κατά τον οποίο εκφράζει ρητά την πλήρη αδιαφορία του για όλα (άποψη εν πολλοίς που ανήκει στον συγγραφέα) ακόμα και για την επικείμενο αφανισμό του. Προσωπικά, προτιμώ η εκάστοτε άποψη να περνάει μυθιστορηματικά – όπως το πρώτο μέρος – μέσα από τις πράξεις του ήρωα, παρά να δίνεται πιο πεζά.

Λιτή και χωρίς φιοριτούρες η γραφή του Camus, προσδίδει μια ζωντάνια (που λείπει από τον ολωσδιόλου άνευρο ήρωα) με την πρωτοπρόσωπη αφήγησή του και μέσω του Μερσώ, εκθέτει την θέση του για το παράλογο και το α-νόητο της ανθρώπινης ύπαρξης.


4 σχόλια:

  1. Μου αρέσει που σας βρίσκω να διαβάζετε Καμύ και μάλιστα, αυτό το εξαιρετικό βιβλίο του, που, σωστά λέτε, μαζί με την αξέχαστη "Πανούκλα" και την "Πτώση" είναι από τα γνωστότερα έργα του.
    Τα επίσης εξαιρετικά "Ο επαναστατημένος άνθρωπος" και "Ο μύθος του Σισύφου" όμως είναι τα βιβλία που απηχούν τη σκέψη του και αξίζει να τη μάθετε, γιατί είναι πολύ ενδιαφέρουσα.

    Δε νομίζω ότι κομίζω γλαύκα εις Αθήνας αν σας πω ότι "Ο ξένος" (μαζί με τη Δίκη) είναι στο τοπ-10 των βιβλίων της ζωής μου, το οποίο -σημειωτέον- όλο και εμπλουτίζεται, αφού όλο και συναντώ κάποια νέα διαμαντάκια.

    κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κι εγώ χαίρομαι που (μέσω ενός φίλου) ανακάλυψα τον Καμύ. Σίγουρα μετά τον "Ξένο" θα πάρουν σειρά και τα υπόλοιπα έργα του.
    Πάντως, μιας και αναφέρατε τη "Δίκη", να πω πως μου άρεσε περισσότερο απ'όσο ο "Ξένος". Βέβαια, η 'άτυπη μάχη' Κάφκα-Καμύ θα συνεχιστεί με τη "Μεταμορφωση", τον "Πύργο" και τα υπόλοιπα του Καμύ που αναφέρατε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους όλα τα "αλλιώς ωραία" βιβλία, για το ύφος, το ήθος, τα νοήματά τους, τη γοητεία τους.
    Δεν είναι τυχαίο που αρέσουν σε τόσους πολλούς. Είναι, απλά, αδιαμφισβήτητη λογοτεχνία.
    Όσο για τον "Ξένο", μη σας πω ότι θεωρώ και την "Πανούκλα" εξίσου αξιόλογη, ίσως και καλύτερη, μιας και την ξανά-διάβασα μετά από 20ετία (τουλάχιστον).

    Πάντως, βρίσκεστε σε καλό δρόμο και είμαι βέβαιη ότι θα συναντηθείτε με εκπληκτικά βιβλία μέσα από τις δαιδαλώδεις διαδρομές της ανάγνωσης, που για τον καθένα είναι εντελώς προσωπικές.

    Άπειρες φορές έχω σκεφτεί πόσο γρηγορότερα θα είχα φτάσει κοντά στη σπουδαία λογοτεχνία, αν είχα κάποιον μπούσουλα κι όχι βολοδέρνοντας σε όποιο βιβλίο μου έκανε "κάτι".
    Όμως, μ' αυτά και μ' εκείνα, κάπως έτσι δεν στήνουμε το αναγνωστικό μας υπόβαθρο (και κριτήριο);

    κ.κ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Για την Πανούκλα, από αυτά που διαβάω και ακούω, ψυχαναιμίζομαι ότι πρέπει να είναι καλύτερη από τον Ξένο. Οψόμεθα...

    Όσο για τις αναγνωστικές επιλογές, είναι φυσικό μέσα σε έναν ωκεανό από βιβλία, να έχουμε καλές και ατυχείς επιλογές. Έτσι κι αλλιώς είναι κι αυτή μαγεία της βιβλιοφιλίας : να βουτάς μέσα σ'αυτόν τον ωκεανό και να προσπαθείς να ανακαλύπτεις τι σου ταιριάζει!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...